voorbeschouwing Fongers HZ 70

Vragen, discussies en info over de klassieke toerfietsen.
Maarten Waarlé
Berichten: 1461
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 29 sep 2019, 13.01

Gisteren over kunnen nemen.
Een Fongers frame met mogelijkheden en uitdagingen...
Fongers HZ 70 1913.JPG
Fongers HZ70 1913.JPG

Kan ik eindelijk m`n S.A. type X versteller in gebruik nemen.
Fongers HZ70 SA-X versteller.JPG
Framenummer is 55333.Dat zou rond 1913 moeten zijn. Vandaar ook die SA versteller voor de X naaf (1910-1914).
De fiets zou nog vierkante gaffeltjes aan de remstangen moeten hebben en het tweede type rem lengte-afstelling bij het balhoofd.
De remmen gaan van een incomplete DZ (1910) komen. Het tandwiel moet een 50 tands zijn met rand onder de tanden en crank met vaste bevestiging aan de driepoot van het tandwiel. Dat gaat op dit moment niet lukken. Een type trapas voor de BB/CCG is er wel. Dan maak ik dat compromis (voorlopig). Smalle spatborden (voor 1923 +/-) is ook een issue maar voor zo`n grote fiets kan ik wel leven met de wat bredere varianten.

Groeten,
Maarten

Gebruikersavatar
JasperA
Berichten: 488
Lid geworden op: 18 nov 2012, 00.09
Contacteer:

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door JasperA » 29 sep 2019, 16.18

Gaaf dat dit frame weer opgebouwd gaat worden tot een volledig en volwaardig Fongers rijwiel! Alle vertrouwen in dat dat goed gaat komen.

Ook prettig dat er weer wat meer Fongers gerelateerde topics op dit forum verschijnen... :D
Voor mijn eigen verzameling (en het helpen van collega verzamelaars) ben ik altijd op zoek naar oud Fongers en Sturmey Archer rijwielmateriaal.

Heeft u of weet u iets ter overname stuur dan gerust een bericht.

Website; http://www.fongersgroningen.nl

Durabo88
Berichten: 2193
Lid geworden op: 2 jun 2012, 23.40
Locatie: Landsmeer

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Durabo88 » 29 sep 2019, 21.17

Mooi project, Maarten!
Ik volg je vorderingen graag.

Groeten, Y.
Sportief fietsend!

Elibert van Dalen
Berichten: 662
Lid geworden op: 19 jun 2012, 23.02
Locatie: Gazelle(g) Brabant

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Elibert van Dalen » 29 sep 2019, 21.20

mooi project. met jou specialiteiten gaat het weer een pracht van een fiets worden. (moet zelf ook nodig weer eens de oude fiets hobby op gaan pikken)
Gazelle and American Eagle Addicted..

Gebruikersavatar
jrietveld
Berichten: 423
Lid geworden op: 1 aug 2012, 12.08

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door jrietveld » 29 sep 2019, 21.29

Hoi Maarten,

Ik kan hem binnenkort even opzoeken. Frame komt uit Velorama-voorraad, maar dat wist je waarschijnlijk al.

groet, Jos

Maarten Waarlé
Berichten: 1461
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 29 sep 2019, 22.00

Leuk Jos,
Als je dat eens zou willen doen.
En inderdaad dit is een van de Velorama frames. Ik weet niet of deze ook van de Fongers fabrieksverzameling af komt

Ik zal de nodige post maken over deze fiets. Er zit wat frame reparatiewerk aan en nog al wat verhandelingen over in welke jaren nou welke onderdelen werden gebruikt. Er is nog al wat aan kleine zaken geschoven tussen de diverse modellen. Vooral de HZ is wel eens een paar jaar opgeschoven naar de 2e plaats (de CCG viel er tussen uit) en later weer als eerst van de drie (BB ,CCG ,HZ) afgezakt qua luxe uitvoering.

Groeten,
Maarten

Maarten Waarlé
Berichten: 1461
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 5 okt 2019, 21.29

Jos heeft in het Groninger Archief uitgezocht dat de HZ 70 in Mei 1913 geleverd is aan een agentschap in Velsen.
Dank daarvoor Jos!
Fongers HZ 70 1913. garantieboek JPG.jpg
Velsen is interessant te weten omdat het in die tijd nog een vrij klein plaatsje was.
Ik heb gezocht op mogelijke zaken waar de fiets verkocht zou kunnen zijn en kwam daarbij als meest waarschijnlijk uit op het bedrijf van Jan Melgerd (geb.1871).
Het was gelegen in de Meervlietstraat te Velsen (tegenwoordig Velsen zuid) en was al enkele generaties een smederij.
In 1939 is het bedrijf opgekocht door de overheid om uitbreiding van de ponthaven te realiseren.

Melgerd voerde ook het eigen merk Euterpe rijwielen.
DSC04992.JPG
Euterpe Rijwielen

Op onderstaande foto ook in grote letters Fongers op de gevel waardoor ik redelijk overtuigd ben dat de fiets daar de deur uit is gegaan naar een eindgebruiker.
140dce1fde7800c0a4419aad2603b1c9cdc865369feb114ec69e578b7cb88af5.jpg
Rijwielzaak ,smederij J. Melgerd Velsen
Dat moet een man zijn geweest van tenminste een meter of twee. Iets kleiner en men zou hebben gekozen voor een HZ65.
Misschien kom ik er nog eens achter wie dat geweest is. Zo`n lange vent , niet uit de arbeidersklasse maar met waarschijnlijk een wat betere baan in die tijd moet vrij opvallend zijn geweest. Een schoolmeester ,hogere ambtenaar of iets dergelijks.

Maarten Waarlé
Berichten: 1461
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 5 okt 2019, 22.13

Ik ben inmiddels ook begonnen aan het opbouwen van de fiets.
Het is een vrij typisch uitgangspunt deze keer omdat er van de fiets niets meer over is gebleven .
Ik ga dus vanaf wetenschap hoe een HZ 70 in 1913 er uit heeft gezien en met onderdelen van diverse fietsen een nieuw rijwiel bouwen.
Ik probeer zo dicht mogelijk bij het origineel te komen en heb ook het vermoeden dat dat een heel eind zal lukken.
Zelfs het frame is eigenlijk niet meer compleet .Een vorige eigenaar heeft de gescheurde achtervorken laten vervangen door vorken uit een jaren 50 Fongers. Dat was niet verkeerd gedaan maar ik vond dat ik het nog een keer over moest doen om een iets strakkere bouw te krijgen.
Ik heb gekozen om de achtervork uit een damesframe (DZ) uit 1910 te gebruiken. Het frame van deze fiets was zwaar gehavend en bovendien hebben herenfietsen voor mij wat meer gebruikswaarde.
DSC04973.JPG
DSC04974.JPG
Ik heb de lugs van de damesfiets om de buizen heen weg geslepen. Eerder heb ik eens geprobeerd om door warm stoken buizen uit lugs te bevrijden maar daarbij werd het staal van de lugs en buizen zo week dat ik veel schade veroorzaakte.
Bij het herenframe wat ik moest behouden heb ik de stompjes van de liggende achtervork uit de lugs geboord. Ik heb daartoe een boor gemaakt met een ronde neus die de binnendiameter heeft van de buis .Zodoende centreerde de boor zich heel netjes en hapte ik geen stukken uit de lug.
DSC04982.JPG
Uiteindelijk heb ik de DZ achtervork in het HZ frame gesoldeerd met zilver. Thuis ging dat net met een propaan brander en boven op het gasfornuis als background warmte toevoer. Dat gaat net maar kan het voor deze massa`s staal niet echt aanraden.
Er moesten ook twee tonnetjes voor de remstangen worden aangesoldeerd omdat die eens bij een revisie waren verdwenen.Dat was iets beter te doen.
Alle onderdelen zijn met pennetjes vast gezet om verschuiven tijdens het solderen te voorkomen. Dat heb ik weer toegepast.


DSC04976.JPG
DSC04978.JPG
Ook de liggende achtervork is gefixeerd. Bij deze fiets en bij de DZ met M3 schroefdraadeindjes.
Je ziet bij dat werken aan een frame wel goed de werkwijze van Fongers. In basis goed maar ook met allerdaagse onregelmatigheden zoals dat toen moet zijn gegaan. Hier en daar wat scheef en flinke spatters kopersoldeer.
Ik heb nog een te ver uitgezaagde zadlestropsleuf dicht gelast. Door een koper staaf binnenin de buis te voeren krijg je een nette vlakke las. Dat koper hecht niet maar vloeit wel goed de warmte af.

Wat ook nog leuke inside info is is dat de voorvorken uit de periode van mijn frame aanzienlijk korter waren dan bij latere Fongers fietsen.
Het scheelt wel zo`n 20 mm en heeft te maken met het feit dat de vroege korte voorspatborden tegen de vork kroon aansloten.
Een modern voorspatbord (voorbij de vork) krijg je bij zo`n oude fiets niet onder de kroon door. Er is geen ruimte voor.
Ook het totale frame is hier op gebouwd. Neem je zo`n oud frame en een voorvork uit zeg 1925 dan krijg je een naar voor oplopende bovenbuis.
Alsof je fiets is opgereden.
Ik heb dus voor de HZ een vork moeten inkorten en qua ronding moeten modelleren naar de vork van m`n BD3. Ik had ook een vork van een 1915 model Groningen liggen die was ook behulpzaam bij het bepalen van de maat en ronding.
Model Groningen en de latere HH`s hadden D-vormige buizen waar de BB-CCG-HZ modellen ovale buizen hadden. Geen optie dus om de Groningen vork te gebruiken.
DSC04994.JPG
De fiets staat nu met keurig horizontale bovenbuis op haar wielen.

De vorkkroon is van het strakke type (scherpe randen) wat de vroegere fietsen hebben en het is nog geen veiligheidsvork.
DSC04996.JPG

Inmiddels ben ik begonnen met de remmen die ook deels van de DZ komen en ook van diverse ruilopjecten.
De remstang langs de schuine buis past prima maar de stang omhoog langs de zitbuis zal wat moeten worden verlengd.

Groeten,
Maarten

hansvdw
Berichten: 208
Lid geworden op: 16 jan 2015, 19.35

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door hansvdw » 6 okt 2019, 07.00

Boeiend om te volgen dit Maarten. Zo’n bijna complete nieuwbouw geeft meteen een mooi kijkje in hoe framebouwers vroeger te werk gingen. Radicaler dan dit ben je nog niet eerder aan de slag geweest? Benieuwd naar het vervolg.

En ik sta telkens weer te kijken hoe handig je bent met Google.

Groet,
Hans

Durabo88
Berichten: 2193
Lid geworden op: 2 jun 2012, 23.40
Locatie: Landsmeer

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Durabo88 » 6 okt 2019, 12.51

Beste Maarten,

Weer een zeer interessant artikel. Leuk dat een fiets, waarvan het frame al meerdere malen is aangepast weer terug naar de oorsprong wordt gebracht.

Mvg,

Y.
Sportief fietsend!

Plaats reactie