voorbeschouwing Fongers HZ 70

Vragen, discussies en info over de klassieke toerfietsen.
Gebruikersavatar
JasperA
Berichten: 491
Lid geworden op: 18 nov 2012, 00.09
Contacteer:

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door JasperA » 18 nov 2019, 17.19

Fijn om te lezen dat er bij je eigen fietsen ook nog wel wat rondjes nodig zijn om ze goed te krijgen... ;)

Ondanks het hoge aantal uren heb je de fiets in -sneltreinvaart- weer tot leven gebracht en hoewel er hier en daar wel wat onderdelen zijn nagemaakt bestaat een groot deel van de fiets toch uit originele Fongers/Sturmey Archer onderdelen.

Het aantal bekende Fongers fietsen van voor 1920 is beperkt net als de kennis er over. Door dit soort projecten komt veel nieuwe informatie boven water, zeker nu je wat vergelijkingsmateriaal hebt. Veel van deze kennis doe je ook alleen maar op als je aan meerdere oude fietsen hebt gewerkt.

Vooral doorgaan graag! :D
Voor mijn eigen verzameling (en het helpen van collega verzamelaars) ben ik altijd op zoek naar oud Fongers en Sturmey Archer rijwielmateriaal.

Heeft u of weet u iets ter overname stuur dan gerust een bericht.

Website; http://www.fongersgroningen.nl

Maarten Waarlé
Berichten: 1480
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 18 nov 2019, 20.02

Nou, Colin, het was zeker leuk om te doen. Maar dat denk ik ook van jouw Simplex (die uit Deventer). Ik hoop dat je `m nog hebt. Ook leuk omdat er net genoeg bij zit en net genoeg weg is om er een lekker project van te maken!

Jasper, inderdaad het gaat steeds twee stappen vooruit en een terug met dit soort projecten.
Deze keer ook de S.A. naaf die problemen gaf. Er zaten te lange pallen in .
Ik ga daar snel nog eens een stukje over schrijven. Heb nog zo`n X naaf liggen uit 1909 denk ik. Het serienummer is zo onwaarschijnlijk klein en er staat een losse 9 bij geslagen. De versteller is wederom van het type met dikke buis klemming. Dus bijna alleen geschikt voor Fongers…
Ik ken tenminste geen andere merken met zo`n grotere buisdiameter. De naaf heeft 40 gaten spaak 15 zou ik denken.
Die naaf heeft ook een revisie nodig zag ik al dus dat geeft een mooie aanleiding om nog eens wat te schrijven.
DSC05213.JPG
Groeten,
Maarten

gerritkan
Berichten: 360
Lid geworden op: 10 apr 2012, 14.44
Locatie: Workum

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door gerritkan » 19 nov 2019, 09.17

Je bent weer lekker bezig Maarten .
De foto van de fietsen maker uit Velzen heb ik een paar maanden geleden gekocht op Marktplaats .
Dacht dat het een originele ansicht was maar bleek een opnieuw afgedrukte te zijn .

Maarten Waarlé
Berichten: 1480
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: nabeschouwing Fongers HZ 70/SA X naaf

Bericht door Maarten Waarlé » 21 nov 2019, 16.15

Nou , dat is ook sterk Gerrit.
Ik zie trouwens wel vaker op ebay foto`s terug komen. Weet niet of ze dan voor origineel worden versleten.

Vandaag de S.A. X naaf die ik nog had liggen uit elkaar gehaald voor een kleine revisie.

Een X naaf van Sturmey Archer is gebouwd van 1910 (mogelijk eind 09) tot 1914.
Het is in feite de naaf die van 1905 tot 1908 werd gebouwd en opgevolgd werd door de V-naaf.
Omdat deze min of meer mislukte kwam men na een jaar of 2 op het idee om de naaf van voor de V te herintroduceren.
Er zat een kleine wijziging op en men ging de naaf X noemen. Aan tandwielkant werd de deksel niet meer tegen de naaf aangedrukt maar
echt er in geschroefd.
1 SA X en voorganger.JPG
F X naaf met fijne draad en voorganger met grove draad en niet geschroefde kop
In 1914 ontstond de S.A.F X Een X naaf met fijnere schroefdraad op de as.
In 1915 ontstond de A naaf .Een verbeterde versie van de V naaf in feite.

Je herkent de X naaf als de benaming onleesbaar is geworden aan het centraal geplaatste oliepotje en aan het feit dat de naaf net wat dikker is dan de K naaf.
1SA X en K.JPG
diameter verschil en positie oliepotje
Bij een werkende versnelling merk je ook dat de versnellingen andersom zitten.

Bij de K en de AW naaf zorgt de verstelbare ster die in de aandrijfkop aangerijpt voor de drie verschillende posities en dus versnellingen.
1 SA K ster.JPG
ster aandrijving van de K naaf

Bij de X naaf wordt het hele planetaire stelsel heen en weer bewogen met de versteller.
Het tandwiel op de as is daarom ook langgerekt. Over het hele gebied blijft de vertanding van de planeetwieltjes geschakeld met de as.
Dit om tandenpoetsen bij schakelen te voorkomen
1SA X uit elkaar.JPG
gehele middendeel beweegt met schakelen

Is de kabel helemaal uit getrokken dan komen de asjes van de planeetwielen direct tegen de aandrijfkop en heb je de zwaarste versnelling.
1 SA X zwaar.JPG
zwaarste verzet planeet asjes gekoppeld met aandrijfkop
Die situatie heb je bij een K of AW bij de meest ontspannen stad van de kabel. Precies andersom dus.

Maarten Waarlé
Berichten: 1480
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 21 nov 2019, 16.49

Probleem bij de X naaf die ik uit elkaar heb gehaald was dat de pallen van de tweede versnelling erg beschadigd waren.
1 SA X pallen.JPG
beschadigde pallen
Dat kan ontstaan als de veertjes niet meer goed werken en daardoor de pallen niet goed aangrijpen in de gezaagtande binnenkant van de rechter deksel.
Ook aangekoekt vet of dikke olie kan het werken van de pallen bemoeilijken waardoor ze gaan doorslaan en beschadigd raken.
Omdat deze pallen een specifieke vorm hebben kon ik ze niet wisselen met een latere variant van S.A.
Ten miste niet zover ik ze ken en in huis heb.
Ik heb daarom de beschadiging er van af geslepen en gekeken of de daardoor verkorte pal nog zou werken.
Dat was het geval dus ik kon de reparatie uitvoeren zonder rare bijwerkingen.
1 SA X pallen afgeslepen.JPG
teruggeplaatste pallen

B.S.A. heeft de S.A.X naaf mogen nabouwen . Ze hebben dat echter gedaan door bijna alle afmetingen wat te veranderen.
Je kan bijna geen onderdelen van de BSA naaf gebruiken maar de pallen bijvoorbeeld zijn wel te gebruiken.
Ik had die niet echter omdat ik ze al een keer in een naaf heb gebruikt maar kon wel wat veertjes over zetten waardoor de opgefriste pallen ook weer heel positief naar buiten kwamen.
1 SA X veertjes.JPG
kleine veertjes die ook snel foetsie zijn
Probleem bij de F X naaf in de Fongers HZ70 was dat de fiets in z`n lichte verzet af en toe doorsloeg naar z`n 2.
Bij open maken van de naaf bleek dat de pallen bij deze naaf een keer vervangen waren door te lange pallen.
De uitgeklapte maat van de pallen in haar behuizing was groter dan de binnenmaat van de naafhuls. In het lichte verzet dienen de pallen vrij te bewegen zonder nog in de gezaagtande rechter deksel in te grijpen. Door zich zelf echter in de naafmantel vast te ''happen'' kreeg je toch even het tweede versnellingen gevoel. Aan de binnenkant van de naaf waren ook groefjes zichtbaar waar die pallen hadden gehapt.
Door ze nu in te korten (zo als bij de reparatie hier boven beschreven) bleven ze onder de diameter van de naafhuls en door er een klein schuin kantje aan te slijpen werden ze ook nog eens makkelijker in de gezaagtande rechter deksel getrokken (bij opschakelen naar z`n 2)
Twee verbeteringen dus die je misschien niet graag maakt maar met kijken hoe het zou moeten werken toch vrij risicoloos kan worden gedaan.

Ik haal overigens bij revisie ook altijd scherpe beschadigingen en slijt''haakjes'' weg van onderdelen. Zo`n klein ontstane haakje kan net een hapering geven waar je niet op zit te wachten.

Bij het in elkaar zetten van de SA X naaf s het van belang om de rechter conus zo aan te draaien dat er nog wat vrijheid is tussen de pallen en de gezaagtande rechter schroefdeksel. Dat is dan de stand van de lichtste versnelling.
1 SA X afstand pallen.JPG
kleine ruimte tussen pal en deksel
Bij de X naaf met de fijne schroefdraad (in feite een F.X. as dus) kan je de contramoeren, conussen en kogelframes van een K of AW gebruiken.
Dat is wel een voordeel . Hier was een kogelframe gebroken en de contramoeren waren weg.

Nu nog een fiets vinden uit 1909-1910 met 40 spaaks achterwiel...

Groeten,
Maarten

Maarten Waarlé
Berichten: 1480
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: nabeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 30 nov 2019, 13.44

Afgelopen dagen maar eens bezig geweest met de kettingkast van de Fongers HZ70.
Ik had in gedachte om een oude kast te gaan monteren maar al snel bleek dat het doek te kwetsbaar was geworden. Alles kraakte met het loshalen van het doek . Snel terug en besloten de oude kast als kijkopject te bewaren maar niet op een fiets dus.
Ik heb een bankstel gekocht bij de kringloop. Dit om een leder te kunnen monteren dat er wat ouder uit ziet.
Niet iedere bank is geschikt omdat de afmetingen van een lap voor de kettingkast 70 x 50 cm met zijn.
Dat zit lang niet in iedere bank.

Kettingkast Fongers 1.JPG
Kettingkast Fongers 3.JPG
DSC05260 (2).JPG
Groeten,
Maarten

Gebruikersavatar
JasperA
Berichten: 491
Lid geworden op: 18 nov 2012, 00.09
Contacteer:

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door JasperA » 30 nov 2019, 14.44

Wat een chique rijwiel is dit geworden! Ben benieuwd hoe de beleving is... :D

En... Een oude leren bank aanschaffen bij de kringloop? Waar kwam dat idee vandaan... :shock:
Voor mijn eigen verzameling (en het helpen van collega verzamelaars) ben ik altijd op zoek naar oud Fongers en Sturmey Archer rijwielmateriaal.

Heeft u of weet u iets ter overname stuur dan gerust een bericht.

Website; http://www.fongersgroningen.nl

Gebruikersavatar
jrietveld
Berichten: 429
Lid geworden op: 1 aug 2012, 12.08

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door jrietveld » 30 nov 2019, 17.17

Hoi Maarten,

Dat heb je mooi gedaan. Goede uitstraling heeft dat skai. Misschien nog een passend transfer er op zetten?
Detail: Fongers plaatste voor WO2 nooit sierbeugels.

groet, Jos

Maarten Waarlé
Berichten: 1480
Lid geworden op: 5 jun 2012, 21.49

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door Maarten Waarlé » 30 nov 2019, 18.40

Jasper, ja de beleving van de fiets. Nou ik ben er nog steeds wat mee aan het stoeien.
Ik heb afgelopen week nog een gereedschap gemaakt om het frame iets luier te maken.
Ik zag afgezet tegen m`n andere frames van het merk dat de voorvork/balhoofd iets te steil stond.
Ook bleef de horizontale buis iets omhoog lopen en stond de trapas iets te laag.
Allen kenmerken van een opgereden frame. Dat heb ik vervolgens nog gecorrigeerd met succes.
Vork ,zadel en trapas uit de fiets, staven en kokers er op en er in en draaien maar...
Het ziet er ook beter uit met een iets scheppendere vork.

Nu heb ik nog een lichte afwijking in het sturen met losse handen. Ik hang net iets naar rechts boven de fiets.
Dat haal ik er zeker nog uit maar beïnvloed nu nog wel m`n gevoel over de fiets.

Ja die 2e hands banken is wel een goeie. Je hebt ze ook in een sleetse look . Het is een beetje een kwestie van in de gaten houden.
Het ene leer glimt ook meer dan het andere.
Jos het is dus geen skai maar echt leder. Even was ik bang dat het nep leer was (daar zijn ze wel goed in tegenwoordig) maar gelukkig bleek ook aan de achterkant dat het leer was.

Over die sierbeugel; inderdaad, daar heb je helemaal gelijk in; ergens terug te zien op de beeldbank foto`s. Het is een persoonlijke keuze van de huidige eigenaar zullen we maar zeggen . Ik heb het op meerder fietsen zitten en vind ze fraaier dan die korte klem sierbeugeltjes van de jaren 70.
Op sommige foto`s van de beeldbank zijn overigens erg slecht afgestikte kettingkasten te zien. Hoekig en met uitstekende naden. Helemaal niet passend bij de algemeen bekende zorg van Fongers voor de uitstraling van haar producten.

Een transfer zou in dit geval er een van Brooks moeten zijn. Of ja nee dus een van Waarlé maar in de jaren van de fiets zat er een Brooks logo-tje op.
En geen biezen...

Groeten,
Maarten

Gebruikersavatar
jrietveld
Berichten: 429
Lid geworden op: 1 aug 2012, 12.08

Re: voorbeschouwing Fongers HZ 70

Bericht door jrietveld » 1 dec 2019, 10.31

Hoi Maarten,

Je kunt eventueel ook het Fongers transfertje plaatsen dat ze in de jaren 20 gebruikten; vind ik zelf wel mooi, ook qua plaatsing.

groet, Jos
Bijlagen
kettingkast ca. 1920.JPG

Plaats reactie