nlen

Artikel uit uitgave 1, 2001

In de afgelopen twee edities van De oude Fiets kwam tweemaal het merk Brooks (zadels) ter sprake. Ik schreef in verband met de BSA parachutisten vouwfiets dat daar in elk geval geen Brooks B66-zadel (het meest gemaakte model) op hoort, en dat dat zadel van na 1945 dateert. In het artikel over de doorstart die Brooks in november gemaakt heeft, schreef ik opnieuw, dat een "gewoon” B66-zadel eigenlijk geen alternatief is voor een ontbrekend zadel op een vooroorlogse fiets. Een attente lezer -Henk Lampen- maakte mij opmerkzaam op het feit dat er voor de oorlog wel degelijk B66 zadels gemaakt zijn; hij heeft zelf een catalogus van 1939 waar dit type in voorkomt. Tijd om het eens precies na te vragen bij Brooks zelf.

Brooks is in 1866 opgericht door John Boultbee Brooks. Elk type heeft zijn eigen geschiedenis, met bijvoorbeeld de B12 die speciaal voor de rickshaws in Birma gemaakt is, de B15 voor de USA, de B90 -B93 voor de Engelse koloniën in oost-Afrika. Er waren zelfs speciale stempels mogelijk, die soms maar één keer gebruikt zijn, bijvoorbeeld voor de lokale machthebbers in de Afrikaanse koloniën. Het B66 zadel is volgens het huidige management "halverwege de jaren ’20” geïntroduceerd. Maar het klopt dat het type pas na 1945 in grote aantallen geproduceerd is en dat het het meest verkochte zadel van Brooks is.

In 1935 bereikte de produktie bij Brooks 1,6 miljoen zadels. In 1955 bereikte Brooks een top van 55.000 zadels per week(!), wat neerkomt op 2,75 miljoen per jaar. Volgens het jaarverslag over 1955 van Brooks zelf waren er dat jaar 15.000 mensen in dienst, maar waarschijnlijk is dat een drukfout, denken ook de mensen van nu. Dat de zadelfabrikant groot was, staat buiten kijf, maar 15.000 zou groter zijn dan bijvoorbeeld Bedford in die dagen en groter dan Raleigh toen, en dat lijkt toch wel onwaarschijnlijk. Brooks maakte overigens ook allerlei leren en canvas tassen voor op de fiets. Een oude Brooks zadeltas is in Engeland tegenwoordig al een collector’s item. Het meest verkochte B66-zadel is ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van Brooks ook in koeienhuid inplaats van leer gemaakt, als relatiegeschenk. Want op de kort geschoren stugge zwart- en witte koeienharen kun je absoluut niet lekker fietsen.

Otto Beaujon